تصور کن سال ۱۹۹۶ یه گروه از برنامهنویسها دور هم جمع شدن و گفتن چی میشد اگه ویندوز کاملاً رایگان و متنباز بود؟ 💡
نتیجهی اون ایده پروژهای شد بهنام ReactOS که بهعنوان یک واکنش مستقیم به انحصار مایکروسافت متولد شد. جالبه که اولین تلاش اصلاً همین اسم رو نداشت؛ پروژه با نام FreeWin95 شروع شد تا یه کلون از ویندوز ۹۵ بسازه، ولی تو مرحلهی طراحی گیر کرد و هیچ نسخهای منتشر نشد. سال ۱۹۹۸ یه گروه دیگه، با هدایت Jason Filby، پروژه رو با تمرکز روی معماری ویندوز NT از نو شروع کردن و اسمش رو گذاشتن ReactOS.
هدف اصلی این سیستمعامل رسیدن به سازگاری باینری (Binary Compatibility) با ویندوزه؛ یعنی باز کردن فایلهای .exe واقعی مثل فتوشاپ، لیبرهآفیس یا مرورگرها بدون نیاز به هیچ لایهی شبیهسازی، مستقیماً روش اجرا بشن. رابط کاربری گرافیکی اون هم یادآور ویندوز XP با همون استارتمنو و فایل اکسپلورر معروفه.
اما چرا توسعهش اینقدر طول کشیده؟ چون برای جلوگیری از دادگاهی شدن توسط مایکروسافت، از روش مهندسی معکوس Clean-Room استفاده میکنن. تو این روش، یک تیم رفتار ویندوز رو تحلیل میکنه و مستندات مینویسه، بعد یک تیم کاملاً مجزا فقط بر اساس اون مستندات کد جدید مینویسه — بدون اینکه حتی یک خط از کد اصلی مایکروسافت رو دیده باشه! جالبه که این پروژه یه بار هم بهخاطر نگرانی دربارهی رعایت این اصل، دچار توقف موقت و ممیزی داخلی کد شد.
بعد از حدود ۳۰ سال از شروع کار (پروژه در ژانویهی ۲۰۲۶ سیسالگیش رو جشن گرفت)، آماری که خودِ تیم ReactOS منتشر کرده اینطوره:
- بیش از ۸۸ هزار commit
- ۳۰۱ مشارکتکنندهی یکتا
- بیش از ۳۱ هزار فایل
- نزدیک به ۱۵ میلیون خط کد (دقیقاً ۱۴٬۹۲۹٬۵۷۸ خط)
با همهی این حجم کار، ReactOS هنوز رسماً در مرحلهی Alpha قرار داره؛ یعنی هنوز بهطور رسمی برای استفادهی روزمره توصیه نمیشه، فقط برای تست و ارزیابی. با این حال خیلی از نرمافزارهای معروف ویندوزی مثل Adobe Reader، LibreOffice و حتی بعضی بازیها روش اجرا میشن.